ابدال

ابدال : در لغت به معنای « عوض کردن و بدل آوردن » است .

و در اصطلاح اگر حرفی به حرف دیگری تبدیل شود .

( مثلا « ت» به « ط » می گوئیم که ابدال صورت گرفته است.

و بیشتر تبدیل های حروف به یکدیگر درباب افتعال است .

و در اینجا به ذکر سه قاعده اکتفا می کنیم :

1- هرگاه فاء الفعل فعلی ( واو ) باشد ، اگر به باب افتعال برده شود .

( واو ) به ( تاء ) تبدیل می شود و دو ( تاء ) در یکدیگر ادغام می شود.

مانند :   وَصَلَ   -      اِوتَصَلَ    –    اِتَّصَلَ 

2- اگر فاء الفعل فعلی یکی از چهار حرف ( ص ، ض ، ط ، ظ ) باشد .

اگر به باب افتعال برود ( ت ) به ( ط ) تبدیل می شود .

 مانند : صَلَحَ  -  اِصتَلَحَ  - اِصطَلَحَ

           ضَرَبَ – اِضتَرَبَ  -   اِضطَرَبَ  

         ظَلَمَ -  اِظتَلَمَ  - اِظطَلَمَ

         طَلَعَ  -   اِطتَلَعَ   -  اِطَّلَعَ

3-  اگر فاء الفعل فعلی یکی از سه حرف ( د ، ذ ، ز ) باشد .

اگر به باب افتعال برود ( ت )  به ( د ) تبدیل می شود .

مانند :   زَوَجَ  -    اِزتَوَجَ   -  اِزدَوَجَ

            دَثَرَ   -   اِدتَثَرَ    -  اِددَثَرَ  -   اِدَّثَرَ

         ذَکَرَ   -     اِذتَکَرَ   -  اِذدَکَرَ    -  اِدَّکَرَ