تمییز

تمییز : اسمی است که از کلمه یا جمله ی قبل از خود رفع ابهام کرده و معمولا به صورت جامد ، نکره و منصوب می آید .

 

و آن بر دو گونه است :  1- تمییز مفرد ( ذات )                  2- تمییز نسبت

1- تمییز مفرد : که رفع ابهام از اسم مبهمی می کند . 

اسمهای منصوبی که بعد از : وزن ، مساحت ، عدد و حجم ( پیمانه ) می آیند تمییز مفرد نامیده می شوند . مانند :

الف : وزن  : (کیلو ، مَنّ ، مثقال ) : اِشتَریتُ مِثقالَینِ ذَهَباً .

ب  : مساحت : ( متر ، کیلومتر ، هکتار ) التاجِرُ باعَ هِکتارَینِ اَرضاً .

ج  : عدد :  ( اَحَدَ عَشَرَ ، اِثنا عَشَرَ ، عِشرونَ ) : رَأیتُ اَحَدَ عَشَرَ رَجُلاً .

د  : حجم ( پیمانه ) : ( کأس ، کَوب ، قَدَح ) شَرِبْتُ کَوباً شایاً .

 

2- تمییز نسبت : آن است که نسبت مبهمی را توضیح می دهد . مانند : حَسُنَ سَعیدٌ خُلقاً .

جمله ی «حَسُنَ سَعیدٌ » مبهم است زیرا معلوم نیست نسبت دادن خوبی به حسن از چه نظر است از نظر مثلاً (  اِیمان ،عِلم،

اَخلاق ) که کلمه ی «خُلقاً »  این ابهام روشن کرده است .

 تذکر1 : تمییز نسبت رفع ابهام از جمله ای که در آن فعل مبهم  یا اسم تفضیلی وجود دارد می نماید .

برخی اسمها و فعلهایی که نسبت دادن آن ها دارای ابهام است عبارتند از :

1- اسم تفضیل: ( اَکثَرُ ، اَشَدُّ ، اَفضَلُ ، ................. )   صَدیقُکَ اَکثَرُ اَدَباً .

2- برخی فعلها : ( حَسُنَ ، طابَ ، کَبُرَ ، مَلَأَ ، تَقَدَّمَ ، کَفَی ، ................ ) یَتَقَدَّمُ الطالِبُ درساً.

 

تذکر 2:

1- یکی از ملاک های مبهم بودن کلمه یا جمله این است که بتوان برای آن سؤالاتی از قبیل :

از چه نظر  ،  از چه چیز ، از چه لحاظ ، از چه ، ................ را مطرح کرد .

2- دو اسم «خَیر » و « شَرّ » اگر به معنی ( خوب تر ، خوب ترین بدتر ، بدترین ) بکار روند اسم تفضیل می باشند .

مانند : نَبِیُّنا خَیرُ الناسِ عَمَلاً.

3- تمییز نسبت ممکن است به صورت فاعل یا مفعول یا مبتدا در آید  و به عبارت دیگر در اصل چنین بوده است .

حَسُنَ سَعیدٌ خُلقاً                        که می توان چنین گفت : حَسُنَ خُلقُ سعیدٍ .

حَصَدْتُ الارضَ قَمحاً                 که می توان چنین گفت : حَصَدتُ قَمح َ الاَرض ِ

اَنا اَکثَرُ مِنکَ مالاً .                       که می توان چنین گفت : مالِی اَکثَرُ مِنکَ .

 

 

12

 

طریقه ی ترجمه :

برای ترجمه ی تمییز از روشهای زیر می توان استفاده کرد .

1- در جملاتی که تمییز پس از اسم تفضیل می آید .گاهی می توان آن دو( اسم تفضیل و تمییز )  را

 به صورت یک کلمه ترجمه کرد .

مانند : اَنا اَکثَرُ مِنکَ شُکراً               من از تو سپاسگزار ترم .   ( بهترین شکل ترجمه )     ( اَکْثَرُ شُکراً : سپاسگزار ترم  )

2- گاهی می توان تمییز را طبق اصل یعنی : مبتدا ، فاعل ، یا مفعول ترجمه کرد .

اَنا اَکثَرُ مِنکَ شُکراً .                سپاسگزاری من از تو بیشتر است .  (  شُکرِی اَکثَرُ مِنکَ )   مبتدا

فَجَّرنا الارضَ عُیوناً.                چشمه های زمین را شکافتیم . ( بهترین شکل ترجمه )  ( فَجَّرنا عیونَ الارضِ ) مفعول به

طابَتْ الطالبةُ خُلقاً .                  اخلاق دانش آموز نیکو شد .  ( بهترین شکل ترجمه )   ( طابَ خُلقُ الطالبةِ ) فاعل

3- گاهی می توان با آوردن تعبیراتی از قبیل : از لحاظ ،  از جنبه ی ، از .............. تمییز را ترجمه کرد .

اَنا اَکثَرُ مِنکَ شُکراً                من از نظر سپاسگزاری از تو بیشترم .

تَقَدَّمَ الطالبُ درساً                 دانش آموز از لحاظ درس پیشرفت کرد .

مُلِیَء قَلبی ایماناً .                  قلبم از ایمان پر شد .

 

البته باید توجه داشت که در ترجمه ی تمییز « مفرد » این تعابیر بکار نمی رود .

مانند : فِی الحدیقةِ ثلاثونَ شَجَرة ً.                در باغ سی درخت وجود دارد .

 

للاعراب :

لا اَملِکُ مِثقالاً ذَهَباً

لا املک :       فعل و فاعل ضمیر مستتر انا

مثقالا     : مفعول به و منصوب

ذهبا       : تمییز مفرد و منصوب

 

هُوَ اَکثَرُ مِنِّی صَبراً

هو : مبتدا و محلا مرفوع

اکثر : خبر ومرفوع

منی : جار و مجرور محلا

صبرا : تمییز نسبت و منصوب

 

13