انواع جمله :

1- جمله ی اسمیه : جمله ای است که با اسم شروع شده باشد .   مانند : اللهُ   عَلیمٌ  -  عَلیٌّ  ذَهَبَ اِلی المدرسة ِ

2- جمله ی فعلیه : جمله ای است که با فعل شروع شده باشد . مانند : جاءَ الحَقُّ

 

مبتدا و خبر

مبتدا : اسم مرفوعی است که در ابتدای جمله واقع می شود و خبری به آن نسبت می دهیم .

خبر  : همان نسبتی است که به مبتدا داده می شود .

مانند : اللهُ  عَلیمٌ            اللهُ : مبتدا و مرفوع                عَلیمٌ : خبر و مرفوع            

اقسام خبر :

1- خبر مفرد :    که گاهی بصورت مشتق  مانند : سَعیدٌ     مُجتَهِدٌ     می آید

                         و گاهی بصورت جامد   مانند :  هذا       قَلَمٌ

2- خبر جمله :   که گاهی بصورت جمله ی فعلیه  مانند : سَعیدٌ  خَرَجَ مِنَ المدرسةِمی آید .

 سَعیدٌ : مبتدا و مرفوع                خَرَجَ : خبر جمله فعلیه محلا مرفوع    توجه :  جمله فعلیه ای که خبر واقع شده دوباره

 ترکیب می گردد  خَرَجَ : فعل و فاعل آن ‹‹هو مستتر ››        مِنَ المدرسةِ : جار و مجرور 

                        و گاهی بصورت جمله ی اسمیه   مانند : ‹‹  سَعیدٌ   اَخُوهُ   عالِمٌ  ››

3- خبر شبه جمله :  که گاهی به صورت جار و مجرور مانند : ‹‹ سَعیدٌ    فی المدرسةِ  ›› می آید و

                               گاهی به صورت ظرف  مانند : سَعیدٌ   تحتَ الشَّجرةِ

 

تذکر1 : ویژگی مبتدا و خبر  :  همیشه مبتدا و خبر مرفوع هستند .

تذکر 2 : اعراب کلمات مبنی و جمله ها  و شبه جمله ها هرگاه نقشی را ایفا کنند   ‹‹ محلی  ›› می باشد .

مانند : اَنتَ   مسؤولٌ عَن عملِکَ      انت : مبتدا مَحَلّاً مرفوع     مسؤول : خبر و مرفوع

           النّجاحُ   فِی الاجتهادِ                      النجاح : مبتدا و مرفوع                  فی الاجتهاد : خبر محلا مرفوع

           الغَریقُ یَتَشَبَّثُ بِکُلِّ حشیشةٍ            الغریق : مبتدا و مرفوع                   یتشبث : خبر جمله فعلیه محلاً مرفوع       

تذکر 3  : اگر خبر جمله ی فعلیه باشد باید فعل با مبتدا در عدد و جنس مطابقت کند .

              ( یا اینکه باید فاعل ضمیری باشد که با مبتدا مطابقت کند . )     

المؤمِنُ یَدخُلُ الجنةَ               المؤمنةُ تَدخُلُ الجنةَ

المؤمِنانِ یَدخُلانِ الجنةَ              المؤمنتانِ تَدخُلانِ  الجنةَ

المؤمِنُونَ یَدخُلُونَ الجنةَ              المؤمناتُ یَدخُلْنَ الجنةَ

                                                                                                                               موفق باشید (عطائی )

20