مفعول مطلق :

مفعول مطلق : مصدری است منصوب از جنس فعل پیش از خود که جهت تأکید یا بیان نوع یا تعداد دفعات وقوع فعل  مورد استفاده قرار می گیرد .

انواع مفعول مطلق :

1- مفعول مطلق تأکیدی : ( که به تنهایی در انتهاء عبارت می آید) .

مانند : کَلَّمَ اللهُ مُوسَی تَکلِیماً .

2- مفعول مطلق عددی : ( که به دنبال آن صفت یا مضاف الیه بکار می رود ).

مانند : اِنَّا فَتَحـْنـا لَکَ فَتحاً مُبِینا .

3- مفعول مطلق عددی : ( که در کتاب عربی 3 در مورد آن بحث نشده است .

جانشین ( نایب ) مفعول مطلق :

اسمهای زیر ممکن است به جای مفعول مطلق نشینند و از آنها نیابت کنند .

1- صفت : اُذکُرُوا اللهَ کَثیرا ً.

2- کل و بعض : فَرِحتُ کُلَّ الفَرَحِ.

3- اسم عدد: ضَرَبتُهُ عَشرَ ضَرَباتٍ .

4- اسم اشاره : اَحسَنُ اِلیکَ ذلِکَ الاحسانَ .

5- اسم آلت : ضَرَبتُهُ صَوتاً .

مفعول مطلق برای فعل محذوف :

گاهی می توان فعل را حذف و مفعول مطلق را به تنهایی ذکر کرد .

بطور کلی عامل مفعول مطلق در حالت تأسف ، اجابت ، دعا  حذف می شود .

مانند : اَسَفاً ، سَمعاً ، سُقیاً ، شُکرًا  ، سُبحانَ اللهِ ، عَفواً ، حَمداً ، حَقّاً ، اَیضاً ، جِداً ، صَبراً ، مَهلاً ،

مَعاذَاللهِ ، لَبیکَ ..........  که تقدیر عبارت چنین بوده است . ( اَسَفتُ اَسَفاً )

ترجمه ی مفعول مطلق :

الف : در ترجمه ی مفعول مطلق تأکیدی از قیود تأکیدی

مانند : ( قطعا ، بی شک ، حتما ، کاملا ، و .......... استفاده می کنیم .

ب   : در ترجمه مفعول مطلق نوعی یا بیانی از قیود بیانی

مانند : ( به نیکی ، همچون ، بسیار ، سخت ، مانند ، و ............

 استفاده می کنیم  .

تذکر : باید دقت کنیم از ترجمه ی این مصادر منصوب به صورت مفعول به بپرهیزیم .

جملاتی که دارای مفعول مطلق هستند .

1- اُذکُرْ اللهَ ذِکراً کَثیرا ً                                   2- اُحِبُّ هذا الاَمرَ حُبّاّّ لایوصَفُ

3- شُکراً لِلّهِ                                                     4- یُجاهِدُ المُؤمنُ فِی اللهِ مُجاهَدَة ً

5- اَنا اَحسَنْتُ اِلی الفُقراءِ   اِحسانَ الصّادِقینَ . 

6

 

لِلاِعراب :

                                            اِنّا فَتَحْنا لَکَ فَتحاً مُبیناً :

اِنَّ : از حروف مشبهة بالفعل

نا : اسم اِنَّ و محلا منصوب

فتحنا : فعل و فاعل ( خبر ان جمله فعلیه محلا مرفوع )

لک : جار و مجرور

فتحا : مفعول مطلق نوعی و منصوب

مبینا : صفت و منصوب

                                       کَلَّمَ اللهُ مُوسَی تَکلیماً:

کَلَّمَ : فعل

الله : فاعل ومرفوع

موسی : مفعول به و تقدیرا منصوب

تکلیما : مفعول مطلق تأکیدی و منصوب

                             اَحْسَنْتُ الیهِ ذلکَ الاحسانَ:

احسنت : فعل و فاعل ضمیر بارز ت

الیه : جار ومجرور

ذلک : نایب مفعول مطلق محلا منصوب

الاحسان : عطف بیان برای ذلک و لفظا منصوب

                                       صَبراً عَلَی الشَّدائِدِ:

صبرا : مفعول مطلق برای فعل محذوف و منصوب

علی الشدائد: جار و مجرور

 

 

7